BEHEALTH

Zorg aan zet … want zorg, dat beroert iedereen!

Vooraf

Die dinsdag in november zaten we naast elkaar in een consultatieruimte van het ziekenhuis. Op dat moment hadden we geen enkel idee hoe deze ontmoeting onze beider levens zou gaan bepalen. Er was geen sprake van patiënt en verpleegkundige, evenmin van onprofessioneel gedrag. Maar uit het niets en in alle openheid en eerlijkheid kwam een gesprek op gang tussen twee mensen die zich met elkaar verbonden voelden …

“Het gebeurde op een dinsdag, 8 november 2016. Ik kwam nietsvermoedend voor de zoveelste consultatie in het ziekenhuis. Luttele ogenblikken na de zoveelste consultatie op rij, ontmoet ik nietsvermoedend een verpleegkundige, ze hoorde binnen het team dat ‘patiëntgerichte’ zorg moet bieden binnen mijn ziektebeeld. Ik had er naar alle eerlijkheid mijn bedenkingen bij. Wat gezegd moest worden, werd al uitgesproken door de arts. Ik wist waar ik aan toe was, hoe ik me voelde en dat ik gewoon zo snel mogelijk naar huis wou.
Koste wat kost zou ik het stereotype beeld dat in mijn hoofd zat vermijden. Dát beeld van ‘de patiënt’, in een machteloze positie en vragend  -bijna smekend- om hulp. Ik voelde me altijd al sterk genoeg in dat wat ik deed en waar ik voor stond als moeder, als echtgenote, als zaakvoerder van een onderneming.
Of toch bijna … tot ik elke keer weer voorbij de deuren van het ziekenhuis kwam en me diep vanbinnen ‘klein’ voelde.” (Inge)

 

“Het gebeurde op een dinsdag, 8 november 2016. Ik werd zoals vaker gebeld met de vraag, of ik even tot bij een patiënte kon komen. Haar behandeling sloeg niet aan en dat was niet de eerste keer. Het tij moest dringend keren of een ziekenhuisopname drong zich op. We ontmoetten elkaar eerder al, kort. Elke keer kreeg ik de duidelijke boodschap dat het goed ging, dat ik niks kon betekenen.
Tussen ons in zat een afstand, de afstand die we als zorgverlener graag ‘professioneel’ noemen. Ik voelde me altijd al sterk genoeg in dat wat ik deed en waar ik voor stond als verpleegkundige. Die professionele afstand indachtig.
Of toch bijna … tot ik keer op keer weer voorbij de blikken van de patiënt voor me keek.” (Liesbeth)

Wat we toen allebei nog niet wisten, was dat we als gevolg van deze ontmoeting in hetzelfde wagentje een weg zouden nemen met hoogtes en laagtes, met onderweg een paar zwierige bochten. Niet langer als verpleegkundige en patiënt maar als mensen onder elkaar, professioneel én vriendschappelijk. De ervaring die we hierboven neerschrijven veranderde onze kijk op het leven, op kwetsbaarheid en op (gezondheid-)zorg. We zijn mensen onder elkaar ongeacht de rol die we opnemen in een zorgtraject.

Eén ding is intussen voor allebei absoluut helder: op de achtbaan van het leven ontsnapt niemand aan ‘kwetsbaarheid’! Vanuit die optiek durven we samen lansen breken en naast en met elkaar schrijven aan het toekomstverhaal van ONZE (gezondheid)zorg.

Wat als?

We met wederzijds respect voor elkaars kennis, kunde en ervaring verder durven ….

kijken dan het bereik binnen onze eigen gezichtsveld;

horen dan de stem binnen ons eigen luisterbereik;

voelen dan de gewaarwording binnen onze eigen gevoelswereld;

Dan zijn we bezig met hoofd, hart, handen én buik … alle elementen die een warme en persoonsgerichte zorg in zich draagt, technologische en digitale (r)evolutie inclusief! Met die gedachte in ons achterhoofd voelen we de nood om voor een initiatief als “Zorg aan zet”  nog eens samen in de pen te kruipen.

hoofdharthandenbui

We zijn het er over eens, het zijn de persoonlijke ervaringen die zorg tastbaar en concreet maken. Wanneer gezondheid binnensluipt in de alledaagsheid van het leven, kunnen we het belang ervan niet langer negeren. Laten we het maatschappelijke debat dan ook levendig houden door die ervaringen met elkaar te delen.

Onwetend van elkaar deelden we allebei onze meningen bij de lancering van het platform. En zoals wel vaker komen de gesprekken ’s avonds na het werk los, tussen de was en het koken door, in de gezellige rumoerigheid van ons huishouden. En dan verdiepen we ons verder in onze visie rond gezondheidszorg die we ook deelden op Zorg Aan Zet.

Zes thema’s voor een breed maatschappelijk debat

Al snel werd duidelijk dat we dezelfde lijn doortrokken in onze bijdrages: “we zijn allemaal mensen met sterktes en zwaktes, zowel als zorgverlener en persoon met een zorgvraag. Ieder heeft zijn kwetsbaarheid als mens en burger binnen de maatschappij.” Daarmee vatten we meteen ook het antwoord  samen dat we formuleerden op de vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat ziekte en kwetsbaarheid beschouwd worden als een normaal deel van het leven. Te midden van een digitale en technologische (r)evolutie (die we weliswaar allebei toejuichen) blijft ‘echt’ contact zo belangrijk om de voeling met een kwetsbare maatschappij te bewaren. Een maatschappij waar we de ruimte moeten blijven creëren om verzorgd te worden met en zorg te dragen voor, er ruimte is voor waarden en normen én ook blijvende aandacht voor wederzijds respect. Niet toevallig de kernwoorden die ook binnen ons verhaal, een verhaal van persoonsgerichte zorg in verbondenheid met de ander, de essentie vormen.

Uiteraard moeten we onszelf de vraag durven stellen in hoeverre er binnen die ruimte wel voldoende tijd en middelen voorhanden zijn? Noem het naïef positief of zweverig maar wij zeggen beiden  volmondig ‘ja’. Wat de middelen betreft, moeten we, állemaal, als zorgvrager en zorgverlener, de hand in eigen boezem steken. Durven we, állemaal, ons eigenbelang inruilen voor het algemeen belang: een efficiënt, naadloos en transparant systeem waarbij we naar de kern van zorg teruggrijpen? Het valt op dat er heel veel mooie initiatieven worden opgezet om te timmeren aan de weg naar efficiëntie: zorgpaden worden ontwikkeld, eerste en tweede lijn op elkaar afgestemd, gegevensdeling bevorderd, ruimte voor zelfmonitoring gecreëerd, … . Een schat aan input en aan bereidwilligheid. Durven we ook onder ogen zien dat aan die bereidwilligheid nog steeds grenzen gesteld worden? Nog té vaak denken we vanuit ons eigen unieke plekje binnen het raderwerk dat gezondheidszorg heet. Nog té vaak zijn we terughoudend omwille van dat eigen unieke en veilige plekje. Heel wat mooie initiatieven gaan op die manier naast elkaar hun eigen leven leiden maar botsen op grote barrières als ze tegenover elkaar komen te staan. Alle tijd en middelen ten spijt. Systemen binnen systemen creëren, daar moeten we van af als we bovenop een naadloos en transparant systeem ook een systeem willen creëren waarbinnen de middelen optimaal en efficiënt worden benut.

Persoonsgerichte zorg vertrekt (of zou dat moeten doen) vanuit de persoon met een fysieke en/of mentale kwetsbaarheid of zorgvraag. Hoe brengen we de juiste zorg tot bij de juiste persoon? Of kunnen we de vraag ook anders formuleren: hoe brengen we de persoon tot bij de juiste zorg? In een ideale maatschappij bouwen we al een zorgnetwerk uit vooraleer er sprake is van een echte hulpvraag door in te zetten op formele en informele buurtnetwerken. Laten we misschien vertrekken van een noodkreet. En laten we die ook ernstig nemen, van bij het eerste signaal. Een signaal aangegeven door de persoon zelf of iemand uit zijn directe omgeving (ouder, kind, vriend(in), huisarts, sociale dienst, …). Investeren in tijd en ruimte op korte termijn met de mens in zijn totaliteit als vertrekpunt. Investeren in gesprek en vertrouwen als basis voor een duurzaam traject. Wij zijn er alvast van overtuigd dat we er op middellange en lange termijn allemaal de vruchten van kunnen plukken. Neemt de huisarts deze rol op of een maatschappelijk werker, is het een taak weggelegd voor een mantelzorger of een verpleegkundige, … . Wie die vertrouwenspersoon moet zijn, dat laten we even in het midden. Één persoon, één centraal aanspreekpunt binnen het zorgtraject; dat spreekt voor zich.

Meer dan ooit zijn we er ons van bewust dat ‘zorg’ geen afgebakend begrip is, het is het geheel aan handelingen en gebeurtenissen doorheen ons leven. Hoe kunnen we er in slagen om dat hele zorggebeuren naadloos aan elkaar te rijgen? In wat we hierboven schetsen komt het al duidelijk naar voren. Vaak is de enige constante in het zorgverhaal de patiënt zelf, en/of zijn mantelzorger. Hij heeft de regie in handen en is de uiteindelijke motor van zijn eigen zorgverhaal vanuit zijn persoonlijke ervaringen. Dat die ervaringen alleen onvoldoende garantie geven op naadloze zorg, ook daar zijn we het over eens. De kennis en kunde van zorgprofessionals in de juiste verhouding met de ervaring van de zorgvrager gaan hand in hand. Het lijkt ons dan ook vanzelfsprekend om met wederzijds respect en vertrouwen iedereen in dezelfde richting te laten kijken. Waar een wil is, is een weg … één uniform systeem waar gegevens op een professionele en transparante manier gedeeld kunnen worden is hierbij dan ook een absolute voorwaarde. Dat we daarmee de ruimte creëren waarbinnen optimaal aan persoonsgerichte zorg gewerkt kan worden, lijkt vanzelfsprekend.

De vraag werd al even aangehaald, maar is dan ook een kernvraag … hebben we hiervoor de tijd en de middelen? De media zijn niet mals: onvoldoende zorgpersoneel, gedemotiveerde zorgverleners, verpleegkunde als knelpuntberoep, geen tijd voor dat wat er echt toe doet, … . Dat het tij moet keren willen we de gezondheidszorg werkbaar houden, daar zijn we het volmondig over eens. Het zou makkelijk zijn te geloven dat een ombuiging naar positieve beeldvorming voldoende is om dat waar te maken. Zijn het werkdruk, lijstjes en regeltjes, loonvoorwaarden, verwachtingen rond flexibiliteit, onderwijs, voortdurende aanpassingen binnen digitale en technologische evolutie, … ? Één ding staat vast: we moeten blijven ruimte creëren voor dat wat er echt toe doet: wederzijds respect, wederkerigheid, authenticiteit, … . Investeren in zorgverleners die vanuit een intrinsieke motivatie een beroep in de zorg willen uitbouwen en waarbinnen ze de ruimte krijgen om te groeien en te bloeien. Maar evengoed investeren in basiseducatie van elke burger, de (potentiële) zorgvrager. Daar waar mensen samen moeten werken, ook als dat rond zorg en kwetsbaarheid is, daar zijn waarden en normen van belang. Het is iets wat wel eens durft te vervagen in tijden waar we vooral een passieve houding aannemen. Een houding die onrechtstreeks in de hand gewerkt wordt door de snelheid waarmee digitale en technologische hoogstandjes ons bereiken.

Daarmee komen we bij het laatste thema: hoe ga je van een systeem dat mensen geneest en behandelt naar een systeem dat mensen gezond houdt? Het kwam eerder al aan bod: zelfredzaamheid van de burger. We moeten inzetten op educatie en bewustmaking: een gezonde levensstijl geeft geen absolute garantie op een levensparcours zonder ziekte en al zeker niet op een leven zonder veroudering en vergrijzing, laat staan op onsterfelijkheid. Een gezonde levensstijl ligt wel aan de basis van het voorkomen van heel wat ziektes of het beperken van de gevolgen van ziekte. Daar waar we kunnen voorkomen moet ook niet genezen worden! De technologische en digitale (r)evolutie brengt ons schitterende tools voor zelfmonitoring van gezondheid en ziekte. Inzetten op AI levert nieuwe en grootschalige inzichten, in een mum van tijd. Laat ons volop inzetten op deze tools en de interpretatie van data op grote schaal, ter ondersteuning en ter voorkoming van ziekte of complicaties bij ziekte. Preventie is belangrijk in het voorkomen van bepaalde ziektes. We moeten echter opletten om ziekte niet standaard te laten verworden tot een vorm van schuldbesef. Dus inzetten op onderzoek naar het voorkomen en VOORkomen van ziekte is essentieel. Daarom moeten we ook investeren in predictieve en preventieve gezondheidszorg.

Afsluiter

Ruimte, tijd en middelen in een juiste verhouding met technologische en digitale hoogstandjes ter ondersteuning, moeten onze gezondheidszorg nu en in de toekomst voorzien van de broodnodige kwaliteit om ziek en gezond in evenwicht te houden.  Dat dit voor en door mensen gebeurt, dat staat voor ons allebei buiten de discussie. Hoe groot de impact van de technologie in de toekomst ook mag zijn, we blijven mensen van vlees en bloed, met gevoelens die niet in data te vertalen zijn.

Wij blijven alvast positief naïef geloven in een toekomst waar zorg en welzijn hand in hand gaan, voor en door mensen.


Een bijdrage nav Zorg Aan Zet door Liesbeth en Inge
Liesing07/02/19

3 gedachten over “Zorg aan zet … want zorg, dat beroert iedereen!”

  1. Pingback: Moreel – LIESING

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s