BEHEALTH

Moreel

Iemand stuurde me deze morgen een mail met een link naar een Tweet die verscheen. Die klonk zo:

“Tweede Kamerlid @CorinneEllemeet (@) wil dat artsen in ziekenhuizen nauwer overleggen voor ze ouderen behandelen. @Jan_Slagter is verbolgen over de plannen.”

In het mailtje stuurde de man mij enkel ‘slik’ naast de link naar de Tweet. Ik begreep het niet meteen. Na wat opzoekwerk en de beelden van het overtuigde Tweede Kamerlid in haar betoog, kon ik de ‘slik’  in de mail en de vele verbouwereerde reacties online beter plaatsen. Ik stelde mezelf ook meteen vragen als: “Willen we zorg en gezondheid op basis van leeftijd in regels gaan gieten?” En: “Wat met de beslissingsvrijheid van mensen, zowel zorgverleners als patiënten? Wat met zelfbeschikkingsrecht? ” Ik weet niet of het Tweede Kamerlid het op die manier wou naar buiten brengen. We weten allemaal dat de media graag inspeelt op one-liners en boodschappen graag op dubbelzinnige manier in de ether brengt om de discussie op gang te brengen en controverse uit te lokken. Er is sowieso altijd wel iemand kop van jut. Toch wil ik er even bij stil staan …

Wat met onze ‘moreel’?

En ik grijp meteen terug naar een column van de hand van Liesbeth, die  voor Artsenkrant met als titel ‘moreel‘ verscheen een klein jaar geleden, waarin ze vertelt over de ontmoeting met Marcella, een 85-jarige dame die amper een jaar daarvoor de diagnose colitis ulcerosa kreeg. Marcella vertelt over de ‘afhankelijkheid’ die ze ervaart en de manier waarop ze door jonge mensen wordt benaderd: ‘anders’. Het gevoel van verlies aan eigenwaarde valt haar zwaar: “Er moet me iets van het hart” zegt ze, “er is iets grondig mis met het moreel in de zorg.”

Kopie van _Ik behandel je niet zoals ik wil behandeld worden; ik zoek samen met jou naar mogelijkheden om je te behandelen zoals jij dat wil; binnen tijd, ruimte en middelen in deze situatie._.jpg

Het woord ‘moreel’ … het bleef nazinderen bij Liesbeth en bij mezelf. Nog voor de column de Artsenkrant bereikte las ik de tekst en de ‘mijmeringen’ van Liesbeth na. Ik voelde instant de behoefte om er ook een vervolg op te schrijven, vanuit mijn eigen beleving, volwassen vrouw van eind de dertig en erg op mijn zelfstandigheid gesteld, af en toe geconfronteerd met de grenzen van die zelfstandigheid vanwege een chronische aandoening.

Moreel … of je nu 20, 40 , 60 of 80 bent – 17/06/18

 

Leeftijd doet er niet toe, of toch?

Toen onze dochter klein was, spraken we haar aan als ‘Lottebolleke’. Intussen is ze een jong meisje van (bijna) 14. Deze morgen aan het ontbijt was het eruit voor ik het wist: ‘Lottebolleke’, moet jij niet beginnen studeren?’ Dat was fout uitgedrukt en ik heb het geweten!!! Ons ‘bolleke’ is niet langer dat kleine meisje die voor zichzelf geen beslissingen kan nemen, waarvoor de kleertjes op de rand van het bad moeten klaargelegd worden, … . Ze is in volle groei en een zelfstandig meisje aan het worden. Confronterend voor haar mama, ja misschien! Maar tegelijk ook goed dat ze van zich laten horen. We nemen de dingen zo snel voor waar, gaan zo gauw voor de ander ‘invullen’.

Het doet me denken aan enkele jaren geleden: anekdote …

In 2016 kwam ik maandelijks minstens één keer over de vloer op de dienst Maag-Darm-Lever. De colitis ulcerosa was niet onder controle te krijgen. Ups en downs met vele raadplegingen tot gevolg. Verschillende keren kwam daar ook onderzoek bij kijken, ‘‘endoscopie’ het werd een gewoonte. Ik lachte het keer op keer weg: ‘beurtenkaart bijna vol: 10 + 1 gratis?’. Ja humor maakt heel veel goed! Ik wist intussen mijn weg te vinden in de ziekenhuis doolhof, 2de verdieping, de wachtzaal centraal tussen de raadplegingen en de afdeling endoscopie. Daar waar menig patiënt nagelbijtend zit te wachten: loop ik straks enkel de ene kant van deze wachtruimte uit richting consultatie of ook de andere kant richting onderzoek? Ik begrijp de indeling nog steeds niet zo goed. Misschien ben ik de enige, dat kan. Maar keer op keer zit de spanning er goed in: raadplegingen zijn voor mezelf een fluitje van een cent, zolang er geen extraatje aan de overkant van de wachtzaal bovenop komt. Onder het wachten door daar ook nog eens extra mee geconfronteerd worden? Ik weet niet wie daar baat bij heeft. Mensen komen de onderzoeklokaaltjes buiten gewandeld, doen alsof er niks aan de hand is, terwijl je ingewanden zomaar even enkele minuten daarvoor binnenste buiten gekeerd werden. Ik voel me er keer op keer ongemakkelijk bij. Het zou niet mogen zijn, dat gevoel. We zijn mensen onder elkaar, maar elke keer mijn naam afgeroepen wordt en ik loop langs de andere wachtenden heen de onderzoeksruimte binnen denk ik: “Jaja t’is goed, mijn beurt, iedereen gehoord en gezien?” En ik hoop stiekem dat alle wachtenden bij het buitenkomen er niet meer zullen zitten. Gene en taboe … dat zal het zijn. Mijn excuses, ik wijk helemaal af … al is het toch een belangrijk gegeven.

Ik word eind 2016 opgenomen vanwege aanhoudende klachten. En opnieuw kom ik er niet onderuit, een endoscopie staat ingepland. Fijn denk ik, dit keer moet ik niet langs de wachtruimte voorbij komen. Tot iemand mij komt ‘voorbereiden’ op het ‘transport’ naar de onderzoeksruimte (onderzoeksschortje, klysma en de vraag of een rolstoel gewenst is!!!???). Het fijne gevoel is meteen weg. Hé maar, ik ben perfect in staat om dit ‘te voet’ te ondernemen en het liefst gewoon in de kleren waarmee ik hier in deze kamer op mijn bed zit. Ik zie er geen enkel probleem in, mijn schoenen staan naast mijn bed. Ook die krijg ik perfect aangetrokken. De verpleegkundige begrijpt er waarschijnlijk niks van, van mijn terughoudendheid. Ik hou me stil en laat het bezinken, beloof plechtig over een kwartier klaar te zijn voor logistiek transport. Ik trek mijn kousen en schoenen aan, klysma bij de hand en lees nog wat verder in mijn boek. De dame van de logistiek komt binnen met een bedenkelijk gezicht. Ik veer recht, neen, ik geef me niet gewonnen. Ik doe er nog een schepje bovenop: “Gang uit, lift in, naar links en ik ben er, toch?” De dame trekt een nog bedenkelijker gezicht. Ik begrijp haar, zij mij waarschijnlijk niet. Ik probeer het toch maar uit te leggen: “Met de beste wil van de wereld, maar eergisteren kon ik perfect te been en zonder twijfel mijn weg naar deze ziekenhuiskamer vinden. Vandaag, twee dagen later, kan ik dat nog steeds. En de weg naar endoscopie, die ken ik intussen uit mijn hoofd. Ik weet wat me te wachten staat, het klysma, de scoop en het onderzoek, de billen bloot … ik weet dat ik dit het voorbije jaar vrij vlot en met de lach op mijn gezicht tot een goed einde bracht, zonder bloot lijf onder die zo kleinmakende schort maar met vertrouwde kleren.” Ik ben hier en nu een patiënt, maar ik ben ook nog steeds gewoon Inge, ondanks dit zwakke moment en deze ziekenhuisopname. Ik blijf ook het liefst gewoon Inge. De Inge die perfect in staat is het klysma zelf toe te dienen. Weet je nog, ik kreeg ooit klysma’s met medicijn voorgeschreven, het lukte me toen ook om dat thuis zelf te gebruiken. Laat me alstublieft even in die eigenwaarde. Dit verblijf is voor mij als meer dan genoeg out of comfortzone!

Onmacht en eigenwaarde …

Op het ogenblik van deze anekdote was ik ergens midden de dertig. Maar was ik nu 40 of 60 daar zou niks aan veranderen. Als ik het verhaal van Marcella lees, dan denk ik aan de anekdote van hierboven. Ik voel voor deze dame de onmacht waarmee ze te maken heeft. Leeftijd doet er niet toe, neen, kijk naar een mens als mens, ongeacht leeftijd of situatie. En er zijn momenten in het leven waarop we op ons lichaam moeten inboeten, jong en oud, tijdelijk of blijvend, maar los daarvan blijven we gewoon een unieke ‘mens’ met eigen waarden die we doorheen ons leven meedragen. Niks mooier dan een mens in die eigenwaarde te kunnen en mogen laten, het levert unieke en dankbare momenten. Het creëert een band en vertrouwen om mensen als mens te beschouwen, ongeacht hoe we zelf in het leven staan.

Laat Lotte maar gewoon Lotte zijn, de tiener die met vallen en opstaan op eigen benen de wereld ontdekt.

Laat Inge maar gewoon Inge zijn, de eigenwijze bijna-veertiger, liefst zelfredzaam en op eigen benen, thuis, onderweg en in het ziekenhuis.

Laat Marcella maar gewoon Marcella zijn, de dame met het lijf dat misschien de jaren verklapt maar voor de rest gewoon Marcella blijft, ongeacht kant-en-klare maaltijden aan huis.

Laat mensen vooral gewoon mensen zijn.

Waar willen we naartoe? Toch niet naar een maatschappij waar mensen afgerekend worden op leeftijd? Toch niet naar een maatschappij waar mensen afgerekend worden op ziekte? Toch niet naar een maatschappij waar enkel ruimte is voor actieve, gezonde burgers?

Oh ja, ik ben een absolute voorstander van de evolutie naar een gezondheidszorg die ‘gezond’ en ‘fit’ aanmoedigt. En ja,  ik juich de digitale en technologische vooruitgang daarin alleen maar toe. MAAR …  laten we toch ook niet vergeten dat onze maatschappij ons een gezondheidssysteem verschuldigd is en blijft voor iedereen, ook voor mensen in welke hoedanigheid van ziekte, zorg en kwetsbaarheid en ongeacht leeftijd. (lees ook de bijdrage voor ZorgaanZet.) We hebben erg veel in eigen macht en dat zal zeker nog verder evolueren technologie indachtig, maar helaas niet alles, we zijn en blijven mensen van vlees en bloed, niet voorgeprogrammeerd op een vlekkeloos leven wat gezondheid betreft.


Inge – 12/02/19

Een gedachte over “Moreel”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s